Surpost

Kunst in en aan het Postkantoor

Aan de hand van een boek van Maria Nagel- de Groot, wordt een mooi beeld verkregen van de
positie die het postwezen in de vorige eeuw heeft gehad. De informatie, die geillustreerd wordt
met veel mooie zwart wit foto’s over de architectuur in Suriname in de periode van 1951 tot
1969, vertelt het verhaal over bouwwerken ontworpen door de architect ir. Peter Nagel, die
in 1997 overleed.

Rondom het Kerkplein

Staande op het Kerkplein voor het Helstone monument, kan men vijf van de door ir. Nagel
ontworpen gebouwen zien, door gewoon in het rond te kijken.
Het EBS gebouw, de Surinaamsche Bank, het Fatum gebouw, de RBTT bank, toen nog de Hollandse
Bank Unie, en het Hoofdpostkantoor. Het hoofdpostkantoor heeft er vroeger heel anders uitgezien,
toen was het een koloniaal houten gebouw.

 Anno 1945

Vanaf 1 oktober 1896 waren zowel de Posterijen als de Postspaarbank gehuisvest in het oude
Postkantoor. Door de ontwikkelingen in Suriname moest er op een bepaald moment een nieuw
Postkantoor komen.In het nieuwe gebouw zouden worden ondergebracht  de Postspaarbank, de
Posterijen, de Ontvanger der directe belastingen, de Centrale Administratie van Financiën,
de dienst der Domeinen en het Centrale Bureau Luchtkartering.Om dit alles te kunnen herbergen
was er een groot bouwterrein nodig, en dus werd het oude postkantoor tezamen met 2 andere 
gebouwen gesloopt.De eerste steen van het nieuwe gebouw werd gelegd in september 1957 en al na
drie maanden kon de Posterijen tijdelijk haar intrek nemen in de nog in aanbouw zijnde
linkervleugel, waar nu de Centrale betaaldienst is.Nadat ook de afdeling postpakketten en de
Douane afdeling waren overgekomen, werd de officieel installatie van de Posterijen in de
rechtervleugel in 1959 verricht door de toenmalige minister van Financiën, dr. Jules Sedney.

  Huidige postkantoor op het Kerkplein

Op de rechtergevel van de toren, werd er een kunstwerk geplaatst, dat speciaal door de kunstenaar Nic
Loning was vervaardigd.Het is een symbolische voorstelling van de verbindingen tussen de diverse
centra in de wereld. Tegenwoordig zeggen wij van de Post dat het de verschillende communicatievormen
weergeeft en de verbindingen met de gehele wereld voorstelt. Onder de luifel bevinden zich de
postbussen met de indrukwekkende koperen deurtjes, waar reeds jaren grote bedrijven en particulieren
hun post en drukwerk in ontvangen.

Het fraaie smeedijzeren hekwerk op de linkerhoek bij de krantenvrouw en de rechterhoek bij de Money
Exchange verbeeldt het transport via land, water en lucht.

Mozaiek kunstwerk van Nic Loning

Maar er zijn ook kunstwerken binnen in het postkantoor, die u waarschijnlijk
nog nooit heeft opgemerkt.
Deze zijn allemaal uitdrukkingsvormen van de communicatie tussen wereld delen,
landen, volken en mensen.
Ook wordt veelal op symbolische wijze weergegeven hoe de communicatie plaats vindt:
Over land, over water, door de lucht of zelfs door het heelal.
Bij het binnentreden van de grote hal van de Postdienst, ziet de oplettende
toeschouwer drie kunstwerken:
In de linkerzijde van de hal is er een afscheiding aangebracht, waardoor het
mozaïek kunstwerk van Nic Loning zich nu bevindt aan de bovenwand  van de Postwinkel.
Het kunstwerk stelt een uitgevouwen wereldkaart voor met de continenten en de oceanen,
omringd door alle tekens van de dierenriem. Het mozaiek kunstwerk is uitgevoerd in
prachtige kleurschakeringen en heeft na al die jaren nog steeds een levendige uitstraling

   Een Maluana met mythische figuren

Tegen de plafonds in de hal- dus voor de loketten – zijn er rondom de verlichting, Maluana’s van de
Wayana geplaatst. Zoals u weet is de Wayana een indianen volk dat aan de Lawa in het zuiden van
Suriname woont. Oorspronkelijk komen de Wayana uit het Amazonegebied en leven vanwege de grote
afstand met Paramaribo, relatief geïsoleerd.Volgens de verhalen van de mythen hebben de Wayana
tijdens hun migratie naar het “noorden” verschillende wezens ontmoet en bevochten.
Enkele van deze in de Wayana cultuur zeer belangrijke wezens worden afgebeeld op de maluana.
De maluana is een ronde houten schijf met mythische figuren, die bevestigd is tegen het plafond
van het gemeenschapshuis van de Wayana, waarmen bijeenkomt voor rituelen en andere
gemeenschappelijke activiteiten. De maluana wordt gemaakt van het hout van de kankantrie,
de majestueuze wilde kapokboom, die op zich al heel wat mysterieuze verhalen om zich heeft
en een van onze woudreuzen genoemd wordt vanwege de afmetingen die zij kan aannemen.
De figuren die erop worden geschilderd stellen diverse mythische wezens voor die refereren aan
de geschiedenis van het Wayana volk. De maluana zijn al eeuwen lang een reproductie van steeds
dezelfde figuren, maar toch heeft iedere kunstenaar zijn eigen stijl.Ze kunnen onderling
verschillen door de keuze voor het aantal figuren die variëren van 2 tot 10.
De belangrijkste figuren zijn tokokosi en kuluwayak: mythische zeer gevaarlijke rupsen en mulokot,
een mythische vis. Naast deze standaardfiguren komen ook de miereneter alisime en de schildpad
kuliputpeë voor en ook wel vogels of kikkers. Langs de rand van de schijf worden driehoekige
geometrische geschilderd ter versiering.

In het hekwerk van het balkon boven de loketten tegen de achtermuur, zijn vier rechthoekige fraai
bewerkte teakhouten panelen geplaatst.
Ieder paneel  is symmetrisch opgebouwd,zowel horizontaal als verticaal waardoor er 4 gespiegelde
paren zijn ontstaan.

Houtsnijwerkpanelen met kunstig bewerkte tekens   

Ook aan de binnenzijde van de toren van het Postkantoor zijn panelen met houtsnijwerk aangebracht.

Dit is nu echter de ingang van het Domeinkantoor.De verklaring van dit houtsnijwerk volgens het boek van
de heer F.H.J. Muntslag, “Paw Paw Dindoe”, is als volgt:Ten tijde dat de negerslaven uit Afrika naar
Suriname werden overgebracht, hadden zij de gewoonte om verschillende snij of schildermotieven aan 
hun woningen aan te brengen, en op deze manier iets van zichzelf, iets dat hun voldoening schonk, te
tonen aan de buren en vooral aan geliefden of ook wel aan  mededingers of vijanden. Op verschillende
huishoudelijke artikelen, maar ook deuren en  korjalen komen decoraties van snijmotieven of
beschilderingen voor. Omdat deze decoraties voornamelijk in het groot gemaakt werden, noemt men dit
doorgaans Tembe (timre) deze naam is de verzamelnaam van al het houtsnijwerk van de bosnegers geworden.

Hekwerk aan de binnenzijde van de toren 

De geschiedenis van de voormalige negerslaven is voor het nageslacht in symbolische motieven
vastgelegd in plaats van de bij ons bekende letters en cijfers.Het is een waardevolle kunstuiting die
gebruikt is om verschillende bijzondere gebouwen te versieren.Naast het postkantoor, zijn er ook
kunstsnijwerken aangebracht in bijvoorbeeld het kantoor van Landsbosbeheer, de Luchthaven te Zanderij
en hotel Torarica. In de motieven vindt men meestal iets terug van de verschillende liefdesuitingen,
uitdagingen en bevestigingen, vrijwel alles dat het gemoed van de mens tot uitdrukking wenst te brengen.

Het is duidelijk dat dit allemaal vormen van communicatie uitingen zijn die op een plaats  (het
postkantoor) zijn samengebracht. En dat is prachtig, zelfs nu in 2009, zijn veel van de voorstellingen
heel erg reeel.

Filatelie

Voor verzamelaars van postzegels is er nog iets fijns aan dit verhaal, omdat velen van hen zeker in het
bezit zijn van de speciale postzegels en bijproducten die zijn uitgegeven in deze periode.In het boek
zijn hier ook plaatjes van en dat maakt het allemaal nog veel unieker. De uitgiften zijn: de opening
van het Suriname stadion, het jeugdcentrum, het nieuwe postkantoor, de Centrale bank, de Surinaamse
brouwerij, hotel Torarica en het Diakonessenhuis.

Vermeldenswaard is ook het feit dat de populaire Indianen beelden van tien verschillende houtsoorten
die veelvuldig door de toeristenindustrie zijn nagemaakt, origineel ontworpen zijn door Noni Lichtveld,
de dochter van Lou Lichtveld (Albert Helman). In het jaar 2000 heeft een delegatie van Surpost in het
kader van de postzegelwedstrijd " Stampin' the Future" een levensgrote replica van deze Indiaan
overhandigd aan de hoofdsponsors van deze wedstrijd, de Filatelie unit van de Postdienst van de
Verenigde Staten van Amerika. De twee jonge winnaressen Tirsa Braaf en Tahirih Van Kanten mochten
aanwezig zijn bij een inaugurele ceremonie en de opening van de Wereld Postzegeltentoonstelling in
Anaheim, California. Het kunstwerk pronkt aan de muur van het hoofdkantoor van de United States Postal
Service in Washington D.C. en herinnert de Amerikanen aan een groepje enthousiaste Surinamers die op
waardige wijze hun land hebben uitgedragen.